Ədəbiyyat · 9 dəq
Nizami Gəncəvi: “Xəmsə”nin beş qapısı — genişləndirilmiş
Nizaminin beş məsnəvisində sevgi, ədalət və bilik: “Xəmsə”nin süjetləri, tarixi mühiti və əlyazma həyatı.
Bir şairin beş uzun poeması — hadisələri şeirlə danışan əsəri — necə bütöv bir ədəbi ənənəyə yol aça bilər? Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si bunun parlaq nümunəsidir. Burada hökmdarlar, sevgililər, sənətkarlar, səyyahlar və müdriklər bir-birindən fərqli vəziyyətlərə düşürlər. Onların hekayələrini birləşdirən yalnız macəra deyil: insanın istəyini necə idarə etməsi, hakimiyyətin hansı məsuliyyəti yaratması və biliyin həyata necə yön verməsi məsələləridir. Beş poema eyni cavabı təkrarlamır; hər biri insan təcrübəsinə başqa qapıdan daxil olur.
Nizami təxminən 1141-ci ildə Gəncədə doğulmuş, adətən qəbul edilən tarixə görə 1209-cu ildə vəfat etmişdir. Həyatı haqqında məlumatların hamısı eyni dərəcədə etibarlı sənədlərə əsaslanmır. Doğum və ölüm tarixləri də müasir qeydiyyat sənədləri qədər dəqiq deyil. Onun şəxsi adı İlyas, ədəbi adı Nizami idi. Gəncə bugünkü Azərbaycan Respublikasında yerləşir. XII əsrdə isə şəhər Cənubi Qafqazı, Azərbaycan bölgəsini və İran yaylasını əlaqələndirən siyasi, ticarət və mədəni əlaqələrin qovşağında idi.
Məqalənin davamını oxumaq üçün pulsuz qeydiyyatdan keçin.
Qeydiyyatdan sonra müraciətiniz administrator tərəfindən təsdiqlənir.