İsgəndəriyyə kitabxanası: miflər və faktlar — genişləndirilmiş

İsgəndəriyyə kitabxanası haqqında məşhur hekayədə bəşəriyyət bütün biliyini bir binada toplayır, sonra həmin bina yanır və dünya yaddaşını itirir. Bu təsvir yadda qalır, amma tarixi dəqiq əks etdirmir. Əsl hekayə bir neçə müəssisədən, əsrlərlə davam edən elmi əməkdən və çox natamam mənbələrdən ibarətdir. Onu anlamaq üçün əvvəlcə şəhərin harada və hansı siyasi şəraitdə yarandığını bilmək lazımdır.

İsgəndəriyyə Misirin şimalında, Aralıq dənizi sahilində, Nil deltasının qərbində yerləşir. Şəhər e.ə. 331-ci ildə Makedoniyalı İsgəndərin yürüşləri zamanı salındı. İsgəndər e.ə. 323-cü ildə öldükdən sonra imperiyası sərkərdələri arasında bölündü. Misirdə hakimiyyəti ələ alan Ptolemey və onun varisləri burada təxminən üç əsr hökm sürən Ptolemeylər sülaləsini — hakimiyyətin eyni ailə daxilində ötürüldüyü hökmdarlar nəslini yaratdılar. Yunan dilində idarəçilik və elm inkişaf etsə də, ölkənin qədim Misir dini, dilləri və bilik ənənələri davam edirdi.